📚Atzo Mikel Reparaz eta Joseba Zulaikak elkarrekin aurkeztu zuten Amerikaren arrakalak eta Aberriaren inpaseak liburuak.

📚Atzo Mikel Reparaz eta Joseba Zulaikak elkarrekin aurkeztu zuten Amerikaren arrakalak eta Aberriaren inpaseak liburuak.

Bi autorek gai sakonak eta gaurkotasun handiko eztabaidak plazaratu zituzten, bertaratzen zirenentzat hausnarketa interesgarriak eskainiz.

Esker mila gerturatu zineten guztioi!🤗

MIREN ARTETXE (Bertsolaria)

Urtarrilaren 24an Euskal Kulturaren erronkei buruzko jardunaldia egin zen Iruñean, Kondestable Jauregian; bertan, Miren Artetxek hitzaldi bat eman zuen «Gazteak, bertsoa, transmisioa eta nortasuna» izenburu zuena. Horixe izan bait da bere doktoretza tesian garatutakoa.

Nolatan edo zerk bultzatu zintuen horrelako tesi bat egitera?

Alde batetik, beti izan dira nire gustuko gaiak euskararen erabilera eta bertsolaritza eta bestetik, bizitzako momentu honetan, nire inguruan euskaraz bizitzeko ohiturara eta euskaraz bizitzeko hautua egina zuten gazte pilo bat neuzkan. Hortik abiatuta, bertso munduan sozializatzeak hizkuntza portaerarekin loturarik ba ote zeukan aztertu nahi izan nuen.

Lau gai potolo dira gazteak, bertsoa, transmisioa eta nortasuna. Nondik heldu diozu haien arteko loturei, zein izan da abiapuntua?

Oinarrizko unitatetzat jarduera komunitatea deritzona hartu nuen. Ez nuen inongo hipotesi edo kontzeptu abstraktu batetatik abiatu nahi, baizik eta aurrean neukan errealitatea behatzea da egin dudana. Bertso giroan sortzen diren harremanak, loturak eta bestelako elementuak behatu ditut, bai hizkuntza ingurukoak baita hizkzuntza gaindiko beste batzuk ere, eta elementu horiek beraien artean nola lotzen ziren aztertu.

Euskal kulturaren kontsumoaren erronkari dagokionez, zein da gakoa gazteak, bertsoa, transmisioa eta nortasunaren arteko lotura honetan?

Nire ustez, juxtu kontsumoaren aurkakoa, hau da, giro honetan ibiltzen diren gazteak ez dira kontsumitzaile baizik eta sortzaile eta eragile. Horren bidez eratzen dute beraien hizkuntza identitatea eta baita gazte identitatea. Taldean egoteko eta esperientziak elkarbanatzeko ‘aitzakia’ da. Beraien helburu nagusia ez da bertsolari profesional izatera heltzea, baizik eta talde batetan egotea; ez dute kontsumo modura ulertzen. Sentitzen dute kultura egiten ari direla, baina ez dute soilik horregatik egiten. Beraien buruarekin eta gazte izatearekin koherente izateko bide bat aurkitu dute. Transmisioa ere ez dute modu bertikalean ulertzen baizik eta beraien artean elkarbanatzen duten zerbaiten modura (ez irakasletik ikaslera, baizik eta guztiok guztion artean).

Hala izango ez balitz, irakasleena alferrikako lana izango litzateke. Bertso eskoletan gazte izateko modu bat ikusten dute, ez soilik euskaltzale izatekoa.

Kultur kontsumoaren inguruko kezkak ere ekarri gaitu jardunaldia antolatzera. Zure ustez, kontsumoak badu eraginik gazte nortasunaren garapenean? Zein puntutaraino?

Ez daukate kontsumoaren inguruko kezkarik, bertso mundua haien mundu propioa bezala bizitzeak ematen die aukera haien erara euskararen alde egiteko, eta ez ‘esan dieten bezala’ edota ‘esan dietelako’. Nik erabiltzen dudan kontzeptua sozializatzearena da. Bertso eskoletan aritzeak, gazte identitatea gorpuztu ahal izatea ahalbidetzen die gazteei.

Bertsolaritzak ospea irabazi du azken urteotan, eta kontsumo datuen arabera, goraka doan joera da. Zeintzuk izan daitezke, zure ustez, arrakastaren gakoak? Zer ikasi daiteke hortik?

Bertsolari naizen aldetik iruditzen zait bertsolaritza dela gaur egun kultur praktika bakarrenetarikoa elkarte bat daukana, proiektu bateratu bat, norabide bat eta erabaki estrategikoak hartzen dituena. Ikasi dudana da elkartzea, elkarrekin pentsatzea eta indarrak batzean datzala gakoak.

Inork ez du zalantzan jartzen bertsolaritzak euskal kulturaren transmisioan duen eragina, baina ordea, gure mundu globalean, posible ikusten duzu euskal nortasuna izatea? Ez ote dugu euskal tanta batzuekin zipriztindutako nortasun hibrido batekin konformatu beharko?

Batzuetan euskaldun zein den eta zein ez den gogoetatzean, ideia monolitikoegia daukagu. Hibridazio eta mundu postmodernoari beldur diogula ematen du. Erlabitibizatu egin beharko genuke eta ohartu euskaltasuna ere mendeetan zehar ez dela beti berdina izan. Bizi dugun globalizazio egoera honetan mantentzea interesatzen zaiguna eta zer galtzeko prest egongo ginatekeen aztertu beharko genuke, baina edonola, bakoitzak bere ingurunean egin beharreko ariketa bat dela iruditzen zait. Gaur gaurkoz, hezkuntza sistematik hasita eta erakundeen aldetik ere hutsune asko daude gai hau lantzerakoan.

Gaur egun, gazteek teknologia berriak eta kontsumorako plataforma digital berriak erabiltzen dituzte. Zure ustetan, guzti honek zer eragin dauka gazteengan kontsumoan (zer kontsumitzen dute, gehiago edo gutxiago kontsumitzen dute, kalitate aldetik, hobea edo txarragoa da, …) eta bere nortasunean?

Teknologia berrien mundua beste kanal berri bat da, eta bertatik edukiak jaso daitezke. Gehienak inglesezkoak eta gaztelerazkoak dira, euskarazkoak baino gehiago. Baliabide bat ere bada, eta aprobetxatu daitekeena. Gaitasuna badaukagu euskaraz ekoizteko, falta zaiguna dirua da, gauza gehiago eta kalitate handiagokoak egin ahal izateko. Modernizatuta ere bagaude, ikus entunezko ikasketak euskaraz egiten dituzten eta dagoeneko bukatu dituzten ikasle euskaldun asko daude Euskal Herrian, gai direnak.

(post)Hari Izpia Hartzen

Urtarrilaren 24aren inguruan hauxe idatzi du Berriak

Paparrean beren izena jartzen zuen itsasgarria eta eskuan karpeta zuria. Gogotsu sartu ziren, atzo, Iruñeko Kondestablearen jauregira Hari izpia hartzen jardunaldietako parte hartzaileak. Elkarrek, Karrikiri Iruñeko euskaldunen topaguneak eta Nafarroako euskara teknikarien sareak antolatu zituzten jardunaldiak, eta bistakoa zen sortutako ikusmina. 80 pertsonatik gora bertaratu ziren euskal kulturak Nafarroan dituen erronkak aztertzera. Euskal kulturaren erronkak izan zituzten mintzagai, baina baita transmisioari lotutako auziak ere.

Nafarroan euskal kulturak dituen erronkak aztertu dituzte ‘Haria izpia hartzen’ jardunaldietan. Landu beharreko hiru ardatz nabarmendu dituzte: gazteak, hedabideak eta hezkuntza. Kulturaren transmisioaz ere mintzatu dira, eta euskal kultura artikulatzeko beharra nabarmendu dute.

Josu Amezaga EHUko irakasleak ekin zien jardunaldiei. Euskal kulturaren kontsumoaren inguruko datuak izan zituen mintzagai Amezagak, eta errealitatearen lehen argazkia ikusi ondotik ekin zioten eguneko jarduerarik garrantzitsuenari; gogoeta gidatuari. Jon Abril Elhuyarreko kideak dinamizatuta, hamabi taldetan banatu ziren parte hartzaileak, eta talde txikitan hausnartu zuten euskal kulturaren erronken inguruan. Nafarroa abiapuntu izanik ere, Euskal Herri osora zabaldu zitezkeen gogoetak egin zituzten bertaratutakoek.

Gogoetaz harago, ordea, proposamenerako jauzia ere egin zuten parte hartzaileek. Hasieran, norberak hausnartzeko tartea hartu zuten, eta, ondotik, taldeetan eztabaidatu zituzten proposamen horiek. Hori horrela, euskal kulturaren ikusgarritasuna, prestigioa, kontsumoa eta transmisioa areagotzeko neurri zehatzak proposatu zituzten taldeka. Bertzeren artean: itzulpengintzari baliabideak ematea, eragileen arteko koordinazioa indartzea, gazteei bideratutako kultur eskaintza sortzea eta euskarazko telebistaren funtzioa aldatzea.

Neurriak anitz izanagatik eta talde txiki bakoitzean proposamen ezberdinak landuagatik, ia talde denek nabarmendutako hiru ardatz azpimarratu zituen Abrilek: «Hezkuntzan eragiteko beharra, gazteak eta hedabideak». Hausnarketa bukatuta, egindakoarekin pozik zen Abril: «Nabari da behar bat badagoela euskal kultura artikulatzeko. Uste dut lehendabiziko hurbiltze moduan oso interesgarria izan dela». Hemendik aitzinerako pausoei begira bertze erronka bat azpimarratu zuen Abrilek: «Martxa hartzeko lidergoa nork hartuko duen».

Hausnarketak Nafarroa zuten abiapuntu, baina, Abrilek nabarmendu zuenez, «arazoa» Euskal Herri osoarena da. Kulturaren alor bakoitzak eta eskualde bakoitzak egoera ezberdina izanagatik, leku guztietan estrategia eta ildo nagusiak ezarri behar direla nabarmendu zuen Abrilek. Kultura alorren artean dauden ezberdintasunak ere aipatu zituen, eta bereziki ikus-entzunezkoetan jarri zuen arreta: «Kontsumitzeko modua hainbertze aldatu den garaian, noraezean, zer egin jakin gabe, gelditu garela uste dut»

Gidatutako gogoeta bukatuta, bertzelako errealitate bat ezagutu zuten bertaratutakoek: Miren Artetxe bertsolari eta EHUko irakasleak Gazteak, bertsolaritza eta hizkuntza identitatea hitzaldia eman zuen, egiten ari den tesia ardatz hartuta. Bertan, Baionako Bernat Etxepare Lizeoko bertso eskolan dabiltzan gazteen hizkuntza baliabideak eta euskaraz bizitzeko ahalegina aztertu ditu. Artetxek bertso eskolan sortzen den «konfiantza giroa» azpimarratu zuen: «Bertso eskola haien espazioa da. Ispiluan identitate positibo bat ikusten dute, gazte izateko modu positibo bat». Bertako partaide izateak ematen dien nortasuna nabarmendu zuen, eta bertso eskolako giroak berarekin dakarren pentsatzeko joera ere bai. «Bertso eskolan ongi ikusia dago eztabaidatzea, gauzak zalantzan jartzea… Gogoetarako espazio bat da, bertze espazio batzuetan egin ezin dutena».

Transmisioa ere aipatu zuen Artetxek. Haren iritziz, bertso eskolak bide ematen dielako eskolarekin eta etxearekin «hautsi» eta beraien balioak adierazteko. Artetxeren hitzetan, haustura hori da transmisioa. «Transmisioa beti goitik behera erakusten dugu, baina transmisio hori horizontalki ere gertatzen da».

Bertze eremuetan ere bai

Iparraldeko bertso eskoletako «konfiantza giro» hori gainontzeko eremu geografikoetan ere gerta daitekeela nabarmendu zuen, batez ere eremu ez hain euskaldunetan. Eta bertso eskolaz harago, bertze sormen guneetan ere jarri zuen begirada. Artetxeren ustez, gazteak sortzeko elkartzen diren eremu guztietan baldintzak ematen dira horrelako fenomenoak gerta daitezen.

Kulturaren transmisioan Euskal Herriko hiru esperientzia partekatuz bukatu ziren jardunaldiak. Lehenengo hazia jarri ondotik, ikusteko dago nor arduratuko den hemendik aitzinera landare berriak landatu eta daudenak ureztatzeaz.

Klik hemen

Hari Izpia Hartzen

Hari Izpia Hartzen

Abiapuntua, hasiera izan nahi duen, Nafarroan euskal kulturaren erronkei buruzko gogoeta jardunaldia.

Hari Izpia Hartzen

Denen artean osatuko dugun diagnostikotik aurrera begirako lan ildoak zehaztu nahi ditugu, etorkizuneko lankidetza artikulatzeko, euskarazko kultur ekoizpenak ikusgarri egiteko, transmisioa bermatzeko, kontsumo–joeren norabidea aldatzeko, kulturak duen funtzio linguistikoa aldarrikatzeko eta, funtsean, elkarren osagarri izenen diren hizkuntz politika eta kultur politika eraginkorrak abiatzeko.

Egitaraua:

9:15-10:15

Hitzaldia: Euskal kulturaren kontsumoa

Josu Amezaga (EHU)

Aurkezlea: Tere Iribarren (Nafarroako Euskara teknikarien Sarea)

Josu Amezagak euskarazko kulturaren kontsumoa ulertzeko garrantzitsuak diren datuak eta analisiak eskainiko dizkigu. Izan ere, errealitatea ulertzea da lehendabiziko urratsa bera aldatu ahal izateko.

Euskal Herrian, hizkuntza eta kulturi dagokionez, une kritiko batean gaudela dio Amezagak. Izan ere, ezagutzan lorpen handiak egin arren, erabileran hutsuneak daudela pentsatzen du. Horiek horrela, euskaldun batzuk gero eta gehiago kontsumitzen dute euskaraz; baina euskaraz kontsumitzen duten euskaldunen kopurua ez da maila berean igo. Euskal komunitatea trinkotu egin da, baina ez zabaldu. Beraz, komunitatea handitu behar dela dio Amezagak. Eta, alde horretatik komunitateko erdigune trinko horri begira bakarrik sortzen dugu kultura; baina badago bestelako publiko bat trinkotasun horretatik at. Hor dago publiko berriak eskuratzeko gakoa, bere esanetan. Amezagaren iritziz kultur plan sendoa behar da, oraindik euskaraz gutxi edo batere sozializatu gabe daudenak —eta egongo direnak— euskarazko kontsumora erakartzeko.

10:15-12:00

Gogoeta gidatua: Euskal kulturaren erronkak Nafarroan: transmisioa, sormena, eskaintza…

Gidaria: Jon Abril (Elhuyar aholkularitza)

Elhuyar Aholkularitzak gogoeta gidatu bat bideratuko du bertaratutako kideekin. Ariketaren bidez euskal kultur sormenak eta produkzioak euskararen normalizazioan, eta alderantziz, euskararen normalizaziotik euskal kulturaren sormenean eragiteko zer eta nola egin behar den hausnartuko dugu. Herritarrengana modu eragikorrean eragiteko moduez jardungo gara, transmisioaz, eskaintzaz,

ikusgarritasuna eta prestigioa irabazteko estrategiez, eta hori guztia artikulatzeko moduez, elkarrekin nola lan egingo dugun zehazteko. Asmoa da ariketa honen bidez aurrera begirako lan-lerro batzuk zehaztea.

12:30-13:00

Hitzaldia: Gazteak, bertsoa, transmisioa eta nortasuna

Miren Artetxe (EHU)

Aurkezlea: Irati Majuelo (Bertsolaria)

Azken urteotan euskararen erabileraren auzia ezagutzarekiko kezkatik erabilerarekiko kezkara pasatu da. Eta bereziki haur eta gazteengan jarria dugu begirada: euskaraz badakite, baina, ez dute erabiltzen. Eta pausatu ohi den galdera honakoa da: zergatik ez dute hitz egiten gazteek euskaraz? Kontua da, beharbada emaitza interesgarriagoak aurki daitezkeela galdera beste zentzuan pausatuz, hots: zergatik hitz egiten dute gazteek euskaraz? Zein da euskarak gazteei egiten dien ekarpena? Nora irits daitezke euskararen bidez? Norengana? Nor izan daitezke euskaraz?

Bertso-eskoletan, bertsotan aritzeko biltzen dira gazteak, besteak beste. Baina, jarduera honen aitzakian, eta elkarrekiko identifikazioaren bidez, gazteek haien gazte- eta hizkuntza-identitateak ere garatzen dituzte bertan. Ipar Euskal Herrian eginiko ikerketa etnografiko baten harira, euskararen erabileraren, gazte identitatearen eta bertsolaritzaren artean dagoen elkarreragina azaltzen saiatuko da Miren Artetxe.

13:00-14:00

Solasaldia: Euskal Herriko esperientziak

Aitor Elexpuru (Berako Kultur Batzordea)

Xabier Gantzarain (Azpeitiko Kultur Mahaia)

Gartzen Garaio (Aiaraldea Ekintzen Faktoria)

Gidaria: Eneritz Rekarte (Elhuyar aholkularitza)

Berako Kultur Batzordea

Kultura Batzordearen helburuetako bat da herri-

mugimendu guztia batzea. Bertan daude ordezkaturik herriko kultura-talde guztiak, ikastetxeak eta euskaltegia. Politikoei dagokienez, udaleko talde politiko bakoitzetik ordezkari bana joaten da, eta horietako bat da batzordeburua. Erakundeetatik nahi hainbertze pertsona joan daiteke batzordera. Gainerako herritarrek ere parte har dezakete.

Berako Kultu Batzordean herritarren parte-hartzea da ardatz nagusia. Beraz, plangintza diseinatzekoan herriko taldeen zein artisten sormenak du lehentasuna kontsumo-kulturaren gainetik, hau da, herritarrak aktiboak izatea bilatzen da, zuzenean parte-har dezaten, ikusle edo entzule soilak izatetik harago, eta eskaintza hori ikuskariekin orekatzen da.

Azpeitiko Kultur Mahaia

2006an sortu zen Azpeitiko Kul­tur Mahaia. Herriko kultur talde guztiek, udal talde guztiek, udal eta Kultur Mahaiko kultur teknikariek, norba­nako batzuek eta mahaiaren beraren Kulturaz Kooperatibako elkarteko langileek osatzen dute. Kultur Mahaiak Kulturzale kultur el­kartea sortu zuen 2009ko martxoan, tresna juridikoa izate­ko diru laguntza publikoak eskatzeko, kontratazioetarako eta abar. Operatiboagoa izateko, Kultur Mahaiak Talde Eragilea du eta babes soziala ere izateko, baz­kideak ditu, Kulturzale elkarte juridikokoak. Kultur Mahaiak kudeatzen ditu Azpeitiko bi kultur eraikin handienak: Sanagustin kulturgunea eta Soreasu antzokia, Kulturaz Kooperatiba elkartearen bidez.

Kultur Mahaiak kudeatzen duen beste gune bat Dinamo sormen gunea da. Soreasu eraikinean kokatu da, eremuka antolatuta: arte eszenikoak, hitza, irudia eta soinua. Dinamoaren xedea da sormena sustatzea eta babestea, sortzaileen komunitatea indartuz, formazioa eta lanerako tokia eskainiz, diziplinen arteko nahasketa eta elkarlana sustatuz eta transmisioa bultzatuz.

Aiaraldea Ekintzen Faktoria

Aiaraldea Ekintzen Faktoria, eskualdeko euskararen komunitatea ahaldundu eta boteretzeko ekosistema oso bat osatzeko langintzan ari dira. Horiek horrela, norbanakoen zein kolektibitateen bizitzako esparru guztietan euskaraz egituratuko diren alternatibak sortu eta indartzera bideratu da proiektua. Ekonomiaren, hezkuntzaren, elikaduraren, kulturaren, identitate komunitarioaren, feminismoaren eta, nola ez, komunikazioaren esparruan euskaldunei euskaraz eta balio eraldatzaileen arabera bizitzeko aukera eskainiko dieten proiektuak egituratzeko apustua egin du.

Gogoeta horren oinarrian dagoena da, euskarari, kultur eta identitatearen esparrutik harago, eraldaketa balio bat emateko premia; hizkuntzak bizitza eta jendarte eredu berri bat ekarri behar duela gure artera. Zentzu horretan bazterrekoak diren borroka esparru periferikoak erdigunera ekarri nahi dira horiek indartuz, eta hizkuntza bihurtu horiek guztiak lotzeko eta kohesionatzeko haria.

Antolatzaileak: Nafarroako Euskara Teknikarien Sarea, Elkar fundazioa, Karrikiri.

“Lanerako modu berriak asmatu behar ditugu. Badugu ezagutza, badugu ahalmena, eta badugu beharra” JON ABRIL- Elhuyar fundazioko zuzendaria

“Lanerako modu berriak asmatu behar ditugu. Badugu ezagutza, badugu ahalmena, eta badugu beharra” JON ABRIL- Elhuyar fundazioko zuzendaria

Hari Izpia Hartzen jardunaldiak hartuko du urtarrilaren 24an Kondestable Jauregia. Jon Abrilekin mintzatu gara jardunaldiaren nondik-norakoak ezagutzeko, bera izanen baita hitzaren gidari egun horretan.

Zer da Hari Izpia eta zergatik nahi duzue hartu?


Euskal kulturaren transmisioan dagoen etenak kezkatuta, hari horri tiraka jarri nahi dugu. Euskarazko kulturaren kontsumo- maila nabarmen murriztu da, euskaldun gehienek ez baitute euskarazko kultura kontsumitzen. Horren atzetik dago, besteren artean, euskaldunen artean erdaraz errazago moldatzen diren herritar asko daudela. Eta euskarazko kultura ez bada transmititzen, euskalduntzea ez da erabatekoa izanen.

Beraz, euskararen erabilera eta kultur- kontsumoaren gaia estuki loturik daudela ikusten dugu, eta euskara biziko bada, kultur komunitate eta hiztun komunitate trinko bat behar ditu. Bertzetik, eskaintza oparoa dago, baina produkzio hori gizarteratzeko zailtasunak ditugu, maizegi, ez da behar bezala iristen herritarrengana. Horri erantsi behar zaio iraultza kultural baten erdian gaudela, mundu osoan gertatzen ari dena. Orain arte sozializaziorako izan ditugun bide nagusiek, hala nola, familiak, eskolak, lagunarteak edota hedabideek, pisua galdu dute, eta Google, Amazon, Facebook, Twitter edota Instagram dira kanal nagusiak.

Hortaz, ezinbertzekoa da erakundeen eta kultur eragileen arteko lan bateratua artikulatzea, eta epe luzerako politikak adostea. Horiek guztiak hizpide hartuta, hariari tiraka hasiko gara, jakitun hari-mataza luzea dela, eta erronka guztiei ezin izanen diegula goiz bateko saioan erantzun. Baina lanean jarri nahi dugu.


Nori zuzendua izanen da jardunaldia? Zein jende mota espero duzue?

Edonork parte har dezake, eta deialdia edonorentzat zabalik dago. Euskara teknikarien sarearena izan da ideia, eta euskara teknikariak bertan egonen dira. Eta nahi dugu hurbiltzea kultur teknikaria, eta kulturgileak, eta kulturaren industrian mugitzen direnak, euskararen normalizazioan dihardutenak, baina baita kontsumitzaileak ere, alegia, herritarrak, euskarazko kultura horren kontsumoa egiten dutenak. Guztiek osatu behar dugu ekosistema hori, guztien ikuspegiak, kezkak, zalantzak, ekarpenak eta ideiak beharko dira.


Zer topatuko du urtarrilaren 24an Kondestable Jauregira hubiltzen denak?

Goiz osoko egitaraua prestatu dugu. Bi hitzaldi iradokitzaile izanen dira. Josu Amezaga EHUko irakasleak euskarazko kulturaren kontsumoa ulertzeko gakoak diren datuak eta analisiak eskainiko dizkigu. Miren Artetxek, berriz, bertso eskolen esperientzia ekarriko du. Gazteek euskaraz zergatik egiten duten aztertu du, zein den euskarak gazteei egiten dien ekarpena, eta euren nortasunean zer paper jokatzen duen.


Bertzetik, Euskal Herriko hiru esperientzia adierazgarri ere ezagutuko ditugu: Berako Kultur Batzordean herriko eragileen eta administrazioaren arteko elkarlanaz ariko zaigu Aitor Elexpuru Berako alkatea; Azpeitiko Kultur Mahaia, eta horren baitan abian jarri duten Dinamoa sormen- gunea aurkeztuko du Xabier Gantzarainek; eta Aiaraldean lantzen ari diren Ekintzen Faktoria aurkeztuko du Gartzen Garaiok. Eta horrezaz gain, goizeko zati handi bat hartuko du elkarrekin eginen dugun gogoeta gidatuak. Nik neuk bideratuko dut, eta kezka honi nola heltzen diogun pentsatuko dugu; herritarrengan modu eraginkorrean eragiteko moduez ariko gara, transmisioaz, eskaintzaz, ikusgarritasunaz, nola eman prestigioa… eta, batez ere, hori guztia nola artikulatuko dugun pentsatzea, asmoa baita ariketa honen bidez aurrera begirako lan- lerro batzuk zehaztea.

Eta jardunaldiaren ondotik, zer?


Argi dugu lehenbiziko urratsa bertzerik ez dela hau. Jarraipena beharko du, baina lansaioak ematen duenaren arabera definitu nahi dugu. Abiapuntu bat izan nahi du, lan egonkor baterako balio behardu. Gauza izan behar dugu euskalgintzak, kulturgintzak (sortzaileak, industriak…) eta administrazioak eskutik joateko eta estrategia bateratu bat definitzeko. Lanerako modu berriak asmatu behar ditugu. Badugu ezagutza, badugu ahalmena, eta badugu beharra. Elkarren osagarri izanen diren hizkuntza-politika eta kultura-politika baten diseinua asmatzea izan behar du erronka.

HARI IZPIA HARTZEN (Euskal kulturaren erronkak Nafarroan)

Nafarroako Euskara Teknikarien Sareak, Elkarrek eta Karrikirik elkarlanean prestatu duten jardunaldia antolatzeko gogoeta dakargu hilabete honetan. 2020ko urtarrilaren 24an (Kondestablearen jauregian Iruñean). Izen-ematea, urtarrilaren 17a baino lehen.

Hainbat kezkek ekarri gaituzte jardunaldi hau antolatzera:

  • Arduratuak gaude euskal kulturaren kontsumoarekin. Izan ere, euskaldun gehienek ez dute euskarazko kultura kontsumitzen. Gero eta gehiago dira euskaldunak, baina errazago moldatzen dira erdaraz, eta horrek eragin zuzen du bere kultur kontsumoan. Eta erraztasunarekin batera, ohituraren gaia ere badago.
  • Euskal kulturaren transmisioan etena gertatu dela nabaria da. Gero eta haur gehiagok euskara ikasten dute eskolaren bidez, baina horrek ez du ekarri euskaldun izan daitezen. Euskarazko kultura ez bada transmititzen, euskalduntzea ez da erabatekoa izango. Euskara biziko da baldin eta kultur komunitatea eta hiztun komunitatea trinkotzen badira, ez jendeak euskara jakite hutsagatik.
  • Eskaintzari dagokionez, euskal kultur sorkuntza eta produkzioa aberatsak dira gaur egun, baina, maizegi, ez dira iristen herritarrengana. Euskaraz egiten den kultura badenik ere ez daki jende askok, eta dakienak ere askotan bigarren mailakotzat ikusten du. Programatzen dena koordinatzea eta gizarteratzea ezinbestekoa da jende gehiagorengana iritsi ahal izateko.
  • Hezkuntza arautuan baliabideak falta dira, eta literaturaz besteko kultur sorkuntza guztiak hedatzeko premia dago. Hizkuntzaren irakaskuntzarako material asko dago, baina ez euskal kultura zehar-lerro gisa landuko duena.
  • Iraultza kultural baten erdian gaude, mundu osoan gertatzen ari dena. Orain arte sozializaziorako bide nagusiak familia, eskola, lagunartea eta komunikabideak izan badira, egungoak Google, Amazon, Facebook, Twitter Instagram eta abar dira. Eta aldaketaren abiada ikaragarria da.
  • Ez dago, erakundeen eta kultur eragileen arteko lan bateraturik, ez eta epe luzerako politikarik adosturik. Euskal kultura ez da agenda politikoan garrantzia duen gai bat. Areago, kultur eragileak dirulaguntzen oso menpekoak dira.

Kezka hauetatik abiatuta, jardunaldiaren xedea da eragile guztien artean —teknikariak, sortzaileak, politikariak…—  gogoeta bateratu bat egitea nondik jo jakiteko. Denen artean osatuko dugun diagnostikotik aurrera begirako lan ildoak zehaztu nahi ditugu, etorkizuneko lankidetza artikulatzeko, euskarazko kultur ekoizpenak ikusgarri egiteko, transmisioa bermatzeko, kontsumo–joeren norabidea aldatzeko, kulturak duen funtzio linguistikoa aldarrikatzeko eta, funtsean, elkarren osagarri izenen diren hizkuntz politika eta kultur politika eraginkorrak abiatzeko.

Hitzordua: 2020ko urtarrilaren 24an (Kondestablearen jauregian Iruñean). Izena emateko idatzi hona: izen-ematea, urtarrilaren 17a baino lehen).